Η εισβολή και το κόκκινο ESKA

Μνήμες επτάχρονου από τις 20 Ιουλίου 1974

Το καλοκαίρι του 1974 έμαθα ποδήλατο. Χωρίς βοηθητικές και τα σχετικά. Έμαθα να κρατώ ισορροπία τρέχοντας δίχως φρένα στη μεγάλη την κατηφόρα που πήγαινε από τους Αγίους Αναργύρους μέχρι το Ταξιαρχάκι. Υπήρξαν πτώσεις, τούμπες και πληγωμένα γόνατα αλλά τα καταφέραμε τελικά. Και άνοιξε ο δρόμος για τις διαδρομές που έφερναν βόλτα ολόκληρη τη γειτονιά. Επειδή όμως ποδήλατο δικό μου δεν είχα, όλα τούτα τα ηρωικά έγιναν με το κοριτσίστικο ποδήλατο της μεγαλύτερης ξαδέρφης μου που έμενε μόνιμα στην πρωτεύουσα και ερχόταν στο νησί μόνο τα καλοκαίρια. Μόνο που στις αρχές του Ιουλίου, η ξαδέρφη και η οικογένεια της έφτασαν στο νησί και το ποδήλατο επέστρεψε στο νόμιμο κάτοχο. Περιττό να τονίσω, ότι η επιστροφή του δίτροχου στον ιδιοκτήτη με έκανε στ’ αλήθεια χάλια. Κάτι διακανονισμοί δήθεν να το μοιραζόμαστε είχαν αμφίβολη επιτυχία. Έπρεπε κάθε φορά να το ζητάω εκεί που είχα συνηθίσει να το καβαλάω όποτε ήθελα. Το κόκκινο ESKA της Μαρίας παρέμενε αντικείμενο του (ανέφικτου) πόθου…

 

Εκείνος ο Ιούλιος είχε προχωρήσει για τα καλά.  Στη γειτονιά μας είχαμε εκκλησία της Αγιάς Μαρίνας, κι είχαμε χαρτζιλικωθεί στο πανηγύρι της για ν’ αγοράσουμε τα παιχνίδια που λαχταρούσαμε από τους πάγκους. Είχαμε κι ακόμα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία κι έτσι περιμέναμε κι εκείνο το πανηγύρι με τα παρελκόμενα του. Παστέλια, γλειφιτζούρια, ξενύχτια και παιχνίδια. Το πρωί, ξυπνώντας νωρίς την έκανα την κουτσουκέλα. Πέρασα την κοινή αυλή και βούτηξα το ποδήλατο της ξαδέρφης.  Θα έκανα τις βόλτες που ήθελα σε απόσταση ασφαλείας, ήξερα ότι θα έτρωγα την κατσάδα μετά αλλά δεν μ’ ένοιαζε. Θα ήταν το τίμημα κι ήμουν πρόθυμος να το καταβάλλω. Άσε που είχα την υποψία ότι εν όψει του πανηγυριού το αδίκημα θα τύχαινε παραγραφής.

Βόλτες λοιπόν, κουδουνίσματα, αντάμωσα και την παρέα και γίναμε πολλοί. Είχα το νου μου μην αρχίσουν να με ψάχνουν όμως όλα πήγαν κατ’ ευχήν. Περασμένες δώδεκα, πεινασμένος, διψασμένος, σκονισμένος και έτοιμος για τον εξάψαλμο («αν κάτι δεν είναι δικό μας το ζητάμε») γύρισα σπίτι. Μου έκανε εντύπωση ότι κανείς δεν ασχολήθηκε με την αφεντιά μου και το παράπτωμά της. Μου έκανε επίσης εντύπωση, ότι οι μπαρμπάδες μου είχαν γυρίσει νωρίς από τις δουλειές τους. Ασυνήθιστα πράγματα. Ήταν όλοι μαζεμένοι στην καλή τη σαλοτραπεζαρία, κάπνιζαν κι άκουγαν ραδιόφωνο. Κάποιος είχε ξεδιπλώσει κι ένα σχολικό χάρτη και τον κοίταγαν. Δεν πολυμίλαγαν. Μουρμούριζαν μόνο. «Δεν το περίμενες… έτσι που τα κάνανε;». Μυστήριο. Κι οι γυναίκες της οικογένειας εξαφανισμένες. Έπιασαν να επιστρέφουν αργότερα, ξεθεωμένες στην κούραση. Κουβαλούσαν ψώνια. Ψωμιά, σακούλες με ζάχαρη και καφέ τέτοια πράγματα. Εκείνο που μου έκανε πραγματική εντύπωση  ήταν μια κούτα με γάλατα εβαπορέ. Εμείς εβαπορέ δεν βάζαμε στο σπίτι μας, προτιμούσαμε το φρέσκο. Και ξαφνικά ξεφύτρωσε ολόκληρη κούτα.

Εκείνη τη μέρα έμαθα και δυο καινούργιες λέξεις. Η πρώτη ήταν «επιστράτευση». Σήμαινε ότι οι θείοι μου έπρεπε να φύγουν και να πάνε κάπου όπου θα τους έντυναν στρατιώτες. Η δεύτερη ήταν «ανακοινωθέν». Σήμαινε ότι έπρεπε να κάνουμε ησυχία και ν’ ακούμε το ραδιόφωνο σε ευλαβική σιωπή. Τα υπόλοιπα τα μάθαμε, εμείς τα παιδιά, κομματιαστά κατά τη διάρκεια της μέρας. Δεν νομίζω ότι μας τα εξήγησε κανείς. Ότι έπιανε τ’ αυτί μας από τις κουβέντες των μεγάλων. Πόλεμος, εισβολή, σ’ ένα νησί σαν το δικό μας που το έλεγαν Κύπρο, κάποιος μας το έδειξε στο χάρτη αλλά δεν ξέραμε αν ήταν κοντά  ή μακριά. Καταλαβαίναμε όμως ότι τα πράγματα ήταν σοβαρά. Και άσχημα, όπως όταν αρρωσταίνει κάποιος. Δεν μας πολυμιλούσαν,  ούτε ασχολήθηκαν πολύ μαζί μας. Μας έβαλαν σε μας τα μικρά να φάμε , αλλά οι μεγάλοι δεν έκατσαν όπως συνήθως μαζί μας στο τραπέζι. Με την αρπαχτή του ποδηλάτου δεν ασχολήθηκε κανείς, αλλά αυτό δεν με παρηγορούσε.

Πρέπει να ήταν απόγευμα όταν πήγαμε επιτέλους στο εκκλησάκι που πανηγύριζε. Αλλά κι εκεί οι εικόνες δεν ήταν οι συνηθισμένες. Οι πλανόδιοι, ναι, είχαν τους πάγκους και τα καρότσια τους, αλλά δεν διαλαλούσαν όπως άλλες φορές την πραμάτεια τους. Στέκονταν σιωπηλοί ή κουβέντιαζαν μεταξύ τους. Η γειτονιά είχε μαζευτεί εκεί, χωρίς τους περισσότερους άντρες, αλλά δεν πανηγύριζε. Άναβε μόνο κεριά και σταυροκοπιόταν. Κάπου κάπου, μερικές γειτόνισσες βούρκωναν, κάποιες άλλες τις αγκάλιαζαν.  Πιάναμε και κάτι νοήματα που τα ξέραμε καλά «όχι μπροστά στα παιδιά». Ούτε λόγος δεν έγινε για όργανα στον αυλόγυρο όπως άλλες χρονιές. Βουβαμάρα. Κάτι πρέπει να μας αγόρασαν από τους πάγκους πριν να φύγουμε.

Το βράδι η γειτονιά μας ήταν παράξενα σκοτεινή. Δεν θυμάμαι αν υπήρχε εντολή για συσκότιση ή αν τα φώτα τα είχαν σβηστά όλοι από μόνοι τους. Και στο σπίτι μέσα είχε ησυχία. Οι άντρες έλειπαν κι οι γυναίκες είχαν κλειστεί στη σάλα κι έβλεπαν τηλεόραση. Έξω στη γειτονιά δεν βγήκαμε εκείνο το βράδι για παιχνίδι. Δεν το ζητήσαμε κιόλας. Μάλλον στην αυλή μαζευτήκαμε τα ξαδέρφια χωρίς πολλές κουβέντες.

 

Τα υπόλοιπα εκείνου του καλοκαιριού του 1974 τα θυμάμαι μπερδεμένα. Γίνανε αλλαγές και τις είδαμε στις τηλεοράσεις. Είδαμε και εικόνες από φωτιές, στρατιώτες και γυναίκες να κλαίνε. Οι άντρες της γειτονιάς έρχονταν βιαστικά ντυμένοι με στρατιωτικά, έτρωγαν κι έφευγαν. Σε κάποιες παραλίες που μέχρι τότε κολυμπούσαμε μπήκαν συρματοπλέγματα με κάτι κόκκινα τριγωνικά ταμπελάκια που είχαν νεκροκεφαλές και έγραφαν «ΝΑΡΚΑΙ». Εμφανίστηκαν και δυο τρεις γείτονες που δεν τους είχαμε ξαναδεί. Αργότερα μάθαμε ότι ήταν σε κάποιο μέρος εξόριστοι, άλλη καινούργια λέξη κι αυτή. Προς το τέλος του καλοκαιριού, μερικές οικογένειες φιλοξένησαν παιδιά από την Κύπρο, προσφυγόπουλα. Κάναμε παρέα μαζί τους, πρέπει να πήγαμε και σχολείο μαζί την επόμενη χρονιά.

Όσο για την ξαδέρφη και την οικογένεια της τα μάζεψαν άρον άρον κι επέστρεψαν στην πρωτεύουσα. Δεν ήταν εποχή για διακοπές εκείνη, και μάλιστα στα σύνορα. Το κόκκινο ESKA παρέμεινε στην πλήρη και αποκλειστική κατοχή μου όλο το υπόλοιπο καλοκαίρι…

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s