Η κρίση, οι Τράπεζες και ο Αστυνόμος Χαρίτος

Πέτρος Μάρκαρης: Ληξιπρόθεσμα Δάνεια

Εκδόσεις Γαβριηλίδης

Ένας serial killer που χτυπάει στελέχη τραπεζών, η κρίση, οι περικοπές, το θηριώδες ασφαλιστικό όλα αυτά στην Αθήνα εν μέσω θέρους του 2010. Αυτό είναι το μίγμα στο οποίο βασίζεται το νέο (Οκτώβριος 2010), 6ο κατά σειρά μυθιστόρημα του Πέτρου Μάρκαρη[1] με ήρωα τον Αστυνόμο Χαρίτο.

 

 

O Μηνάς Χατζησάββας "Αστυνόμος Χαρίτος" από την "Άμυνα Ζώνγς" της ΕΤ1

 

Ο Μάρκαρης αποφασίζει να βυθιστεί η ιστορία του στη σημερινή συγκυρία, να μιλήσει για την παρούσα κατάσταση, να εμπλέξει τους ήρωες του στην οικονομική κρίση, στις περικοπές μισθών κι επιδομάτων, στις διαδηλώσεις, στα hedge funds, στην έξωθεν (;) επιβληθείσα τρόικα. Αυτό είναι και το ισχυρό του σημείο απευθυνόμενος όχι μόνο στον αφοσιωμένο αναγνώστη του, αλλά και στο κοινό που ενδεχομένως δεν τον παρακολουθούσε μέχρι σήμερα.

Ένα ακόμα ισχυρό του πλεονέκτημα είναι ότι, έχοντας δημιουργήσει μέσα από τα προηγούμενα βιβλία του, ένα οικείο περιβάλλον με γνώριμους ήρωες, του αρκούν απλές πινελιές, μικρές εξελίξεις στην προσωπική διαδρομή των πρωταγωνιστών του για να κερδίσει το ενδιαφέρον και να τραβήξει τον αναγνώστη στο νέο αστυνομικό λαβύρινθο που έχει κατασκευάσει.

Το μυθιστόρημα εξελίσσεται στην αρχή του φετινού καλοκαιριού. Η πραγματικότητα που απεικονίζει δεν είναι μόνο οικεία αλλά και πρόσφατη σχεδόν τωρινή. Πρόκειται για ένα χαρτί που ο συγγραφέας αποφασίζει να το παίξει έξυπνα και εξακολουθητικά.

Πέρα από την ιστορία που εξελίσσεται, τα πρόσωπα του Μάρκαρη διαρκώς φιλοσοφούν και ρητορεύουν περί κρίσης. Όλοι έχουν την εκδοχή τους, την εξήγηση τους και τη διαφορετική –εξατομικευμένη- στάση τους απέναντι στα τρέχοντα. Σε μια πρώτη ανάγνωση αυτή η επαναλαμβανόμενη ρητορεία μοιάζει κουραστική και αφύσικη. Διαισθάνεσαι ότι ο συγγραφέας θέλει να καταθέσει άποψη και το κάνει δια μέσου των ηρώων του, συχνά με τρόπο τραβηγμένο.

Από την άλλη όμως αντιλαμβάνεσαι ότι αυτή η διαρκής ρητορεία περί κρίσης, που απλώς εκτονώνει την πίεση και την ενδεχόμενη οργή πατάει γερά στην πραγματικότητα. Γιατί τι άλλο γίνεται τους τελευταίους μήνες, σε γραφεία, υπηρεσίες, χώρους δουλειάς, καφενεία, από μια διαρκή κι επαναλαμβανόμενη συζήτηση περί κρίσης, ευθυνών, «ποιοι  έφαγαν τα λεφτά», ποιοι φταίνε και ποιοι όχι; Από την άποψη αυτή ο Μάρκαρης απλώς αντανακλά την καθημερινότητα.

Χαρίτος και Αδριανή

Ο κεντρικός ήρωας, ο Κώστας Χαρίτος, αρχετυπική φιγούρα νεοέλληνα μικροαστού, ταυτόχρονα με την αστυνομική έρευνα, την οποία με επιμονή προχωράει, ομολογεί την αμηχανία του, το μπέρδεμα, την κατάθλιψη που του προκαλούν οι πρόσφατες γενικότερες καταστάσεις στη χώρα μας.

Εκεί που ενδεχομένως το μυθιστόρημα «πάσχει» είναι στην τελική λύση, στο τελικό «κούμπωμα» της ιστορίας. Η τελική έκβαση που εμπλέκει, με τρόπο όχι εύκολα κατανοητό στον αναγνώστη, ντοπαρισμένους πρώην αθλητές, χρεωκοπημένους μικρομεσαίους και χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η αποκάλυψη στο τέλος του δράματος, ίσως και το βάθος των χαρακτήρων, δεν είναι στο ύψος άλλων βιβλίων του Π. Μάρκαρη όπως η κορυφαία, κατά  την άποψή μας, «Άμυνα Ζώνης»[2].

Πρόκειται ίσως για ένα εγγενές ζήτημα, σύμφυτο με τον χαρακτήρα των μυθιστορημάτων σε συνέχειες (συγχωρήστε μας τον αδόκιμο όρο). Με άλλα λόγια είναι απόλυτα φυσιολογικό τα ξεχωριστά βιβλία να είναι αναμφίβολα άνισα μεταξύ τους. Ταυτόχρονα ο πήχης μπαίνει ψηλά σε προηγούμενα βιβλία, τόσο που είναι δύσκολο στον ίδιο το συγγραφέα να τον υπερπηδήσει. Κάτι αντίστοιχο σε πολλά σημεία, συμβαίνει και με τις ιστορίες του Επιθεωρητή Montalbano[3] του μεγάλου Andrea Camilleri[4].

Διαισθανόμαστε ότι ο συγγραφέας, ενδεχομένως, να  λειτούργησε με σπουδή προκειμένου να αξιοποιήσει τη φόρτιση και τις καταστάσεις της συγκυρίας. Ίσως η συγκυρία, εν τέλει, να λειτούργησε εις βάρος της ιστορίας. Αλλά κι αυτό είναι καθαρά υποκειμενικό και έχει να κάνει με τις προηγούμενες ισχυρές παρακαταθήκες που έχει εγγράψει ο Πέτρος Μάρκαρης και τις προσδοκίες του αναγνώστη.

Συμπερασματικά τα «Ληξιπρόθεσμα Δάνεια» δεν θα απογοητεύσουν τους θαυμαστές των ιστοριών του Κώστα Χαρίτου, θα δημιουργήσουν σίγουρα νέους αναγνώστες του και καθώς, σύμφωνα με τον συγγραφέα αποτελούν το πρώτο βιβλίο της «Τριλογίας της Κρίσεως», θα μας κάνουν όλους να αναμένουμε τη συνέχεια…

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s