Το θηριώδες εξοχικό

Η πρόσφατη καταγγελία για θηριώδη βίλα που κατασκευάζεται με ταχύτατους ρυθμούς στην παραλία Μαύρα Βόλια στο νησί της Χίου, δημιούργησε σε πολλούς εύλογο αποτροπιασμό, καθώς και πλήθος ερωτηματικών[1]. Πως εξαιρέθηκε το συγκεκριμένο τμήμα της περιοχής από την ευρύτερη Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου, πως εξασφαλίστηκαν (αν εξασφαλίστηκαν) οι αδειοδοτήσεις, ποιοι έκαναν τα στραβά μάτια, ποιο ακριβώς ήταν το αλισβερίσι μεταξύ ιδιοκτητών και τοπικών πολιτικών και διοικητικών αρχόντων.

Το θέμα είναι υπαρκτό και χρειάζεται και διερεύνηση και τιμωρία. Ωστόσο δεν είναι θέμα μεμονωμένο. Δεν πρόκειται για μια εξαίρεση στα όρια του νόμου. Δεν πρόκειται για μια οριακή περίπτωση. Πρόκειται δυστυχώς για κανόνα. Κι εδώ δε μιλάμε μόνο για την εξαίρεση που «βγάζει μάτι», μιλάμε για τον κανόνα. Χωρίς να μπαίνουμε σε συζήτηση περί νομιμότητας, η πολεοδομική νομοθεσία είναι από τα πλέον περίπλοκα νομοθετικά πεδία, μια απλή βόλτα στα νησιά μπορεί να αποκαλύψει και στο πιο απονήρευτο μάτι το οικοδομικό όργιο και τη φάμπρικα του πολυτελούς εξοχικού.

Ξεφυτρώνουν σα μανιτάρια λοιπόν, θηριώδη «εξοχικά» σε αγρούς, λόφους και παραλίες[2]. Ελβετικά σαλέ που στέκουν αγέρωχα  μέσα στο αιγαιοπελαγίτικο τοπίο. Συσσώρευση τετραγωνικών μέτρων που επιτρέπουν μια εικόνα χλιδής και καλοπέρασης, αλλά πάνω απ’ όλα status. Το θηριώδες εξοχικό ισοδυναμεί με μια μεγαλόφωνη δήλωση: «είμαι εδώ, πάνω απ’ όλους τους άλλους, τα αναρίθμητα τετραγωνικά μου ισοδυναμούν με επιτυχία, χρήμα, καταξίωση». Η εξήγηση του φαινομένου πολλά έχει να αντλήσει από τη θεωρητική προσέγγιση του Thorstein Veblen περί «επιδεικτικής κατανάλωσης»[3]. Το ίδιο ισχύει βέβαια για σειρά καταναλωτικών αγαθών, με το ΙΧ να ξεχωρίζει ανάμεσά τους, η διαφορά είναι απλώς ότι η εξοχική βίλα είναι μόνιμη εξόφθαλμη κατασκευή με μόνιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Κάποτε, όχι πολύ παλιά, η έννοια του παραθερισμού και της αναψυχής ισοδυναμούσε με την οικειοθελή παραίτηση από τις αστικές ανέσεις. Λιγότερα τετραγωνικά μέτρα, συνθήκες πιο κοντινές σε κατασκήνωση, μικρά –ίσως αυθαίρετα αλλά χωρίς να βγάζουν μάτι- εξοχικά. Ίσως ακριβώς αυτή η αλλαγή στις συνθήκες να υπογράμμιζε τη διαφορά των ημερών των διακοπών. Σήμερα κάτι τέτοιο δεν ισχύει: ο «παραθεριστής» του 21ου αιώνα απαιτεί τις ίδιες (αν όχι και περισσότερες) ανέσεις με την αστική ζωή του. Έτσι διογκώνεται ο αριθμός των τετραγωνικών, πολλαπλασιάζονται οι χώροι, δημιουργείται το μεγαθήριο. Ο τραγέλαφος εντοπίζεται βέβαια στο γεγονός ότι τις περισσότερες φορές πρόκειται για σπίτια κυριολεκτικά 15 ημερών το χρόνο, τα οποία ούτε να τα καθαρίσουν δεν προλαβαίνουν καλά καλά σ’ αυτό το ελάχιστο διάστημα.

Στην περίπτωση του θηριώδους εξοχικού συναντιούνται ποικίλες παθογένειες της κοινωνίας: η μαύρη οικονομία του κυκλώματος της οικοδομής, το επιθετικό real estate κεφάλαιο, τα παράθυρα της νομοθεσίας, οι μίζες των υπηρεσιών, τα ρουσφέτια των τοπικών παραγόντων, ο νεοπλουτισμός, η επίδειξη και η ψευδαίσθηση του «μεγιστάνα» νεοέλληνα.

Ταυτόχρονα, ο αγώνας επιβολής μέσω του θηριώδους εξοχικού συνδυάζεται με μια πρωτοφανή αδιαφορία και περιφρόνηση στο δημόσιο χώρο. Η εικόνα του χωματόδρομου – σκουπιδότοπου ακριβώς δίπλα στο φροντισμένο και καλοκουρεμένο γκαζόν και την α λα Beverly Hills πισίνα είναι δυστυχώς εικόνα απολύτως οικεία. Γιατί τον ιδιώτη της επιδεικτικής κατανάλωσης δεν τον ενδιαφέρει αυτό που ως δημόσιο ανήκει σε όλους (δηλαδή πρωτίστως στους άλλους κατά την προσέγγισή του). Η περιχαρακωμένη ιδιοκτησία «ευημερεί» την ίδια ώρα που το περιβάλλον υποβαθμίζεται ραγδαία. Σε πολύ σύντομο διάστημα, μέχρι προ ολίγου ανεξερεύνητες περιοχές ή αγροτικές εκτάσεις, επιβαρύνονται οικοδομικά, με ανύπαρκτες υποδομές, ευάλωτες στις «φυσικές καταστροφές» με κραυγές για το ανύπαρκτο κράτος όταν η ξαφνική νεροποντή φουσκώσει τα μπαζωμένα ρέματα.

Άφησα για το τέλος την κουβέντα περί αισθητικής. Ίσως γιατί είναι η δυσκολότερη όλων. Εκεί πια σηκώνεις τα χέρια ψηλά. Μια συμπαιγνία μηχανικών ή αρχιτεκτόνων που υποτάσσονται στα γούστα του πελάτη, και τα γούστα αυτά διαμορφωμένα σε στιλ «Δυναστείας», είναι συναυτουργοί σε αισθητικές βαναυσότητες που βγάζουν μάτι. Το θηριώδες εξοχικό δεσπόζει επί της παραλίας έχοντας ως απώτερο πρότυπο την αθάνατη παράγκα που, κλείνοντας, παραθέτω.


[1] http://www.enet.gr/?i=news.el.ecoenet&id=206727

[2] http://www.chiosnews.com/cn2692010226420.asp

[3] http://en.wikipedia.org/wiki/Thorstein_Veblen

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s